Visit Us On FacebookVisit Us On TwitterVisit Us On YoutubeVisit Us On Instagram
Responsive banner image
ileti
 

Çırpınışlar ve Derinlik Yayınları

1

Bir Raftan Bir Sahaftan bölümünde bu hafta Necati Tosuner’in Çırpınışlar romanı ve Derinlik Yayınları’nın kitapları inceleniyor.

Raftan

KitapEki
KitapEki
KitapEki

Çırpınışlar

Çırpınmanın acı veren bir yanı var elbette. İnsanın çırpınışında üzüntü veren, belki de telaşlandıran bir anlam var. Ama her çırpınışın bir çabayı gerektirdiğini de unutmamalı. Belki de gücünün çok üstünde bir çaba harcamak gerekli. Hem de sonunda tam olarak istediğini elde edemeyeceğini bile bile. Çırpınış, anlatanın bir şeyler söyleyebilmek için çabalamasını imlediği kadar, dinleyicinin / okuyucunun anlatılanlar karşısındaki vurdumduymazlığını, anlayışsızlığını da imlemez mi? İlk bakışta görünmeyen şeyleri anlatabilmek için çırpınmak, bu çırpınışın sessizlik duvarlarına çarpmasıyla oluşan yenilmişlik duygusuyla baş ederek yeniden çabalamak, söylemenin, dinmeyen anlatma isteğinin yeniden umutlandırması… “sokaksız kalmış olsan bile”…

990323

Necati Tosuner, Kasırganın Gözü romanıyla başlayan küskünlüğün, yenilmişliğin, yalnızlığın görünen yüzünün arkasında kalan savrulmaları anlatma çabasını, birbiriyle sıkı bağlarla örülen üç romanının ardından son romanı Çırpınışlar’la sürdürüyor. Her romanında anlatım gücünü sınayarak, yenileyerek, anlatısını yazınımızın doruk noktasına taşıyarak… 2008’de yayımlanan Kasırganın Gözü’nde ‘balkondaki yalnız adam’ın dış dünyaya bakışı vardır. Geçmişin acılarıyla, geleceğin karanlığıyla sarmalanan bir yenilmişlik duygusu içindedir. Son romanın ardından belki de dörtleme diye adlandırmamız gereken romanların ikincisi Susmak Nasıl da Yoruyor İnsanı, yalnızlığıyla yaşayan ve giderek yaşlanan anlatıcının daha içe dönük anlatma, hesaplaşma çırpınışlarıdır. ‘Neydi sonuç?’ diye başlar anlatısına, bitirişi ‘susmak, susmak, susmak’tır. Anlatıcının kendi korkaklığını haykıran son cümlesi bir sonraki romanın adına dönüşecektir: Korkağın Türküsü. Daha çok dış dünyanın etkileriyle, karanlıklarıyla kendi iç dünyasını, acılarını, çırpınışlarını birleştirecektir anlatıcı, hem de önceki romanlardan daha bir öne çıkarak. Korkağın Türküsü her ne kadar ‘artık söyleyecek sözünün olmadığını’ söyleyerek bitse de daha umutlu bir atmosferi barındırır. Anlatma çırpınışının sanki karşılık bulma olasılığı doğmuştur. Taşlı yollarda eski günlerin gerçeğine dönmek istese de sokağın direncine göz kırpacaktır. Üç romanın ardından gelen Çırpınışlar o yalnızlık, yaşlılık, yenilmişlik, içe dönüklük sürecini tamamlayan, sıkı örgülerle öncekilere tutunan, ama söyleyişiyle, çağrışım zenginliğiyle, biçemiyle öncekilerden ayrı da okunabilecek bir roman.

Aslında bu dört roman için de “roman mı?” sorusunu sormak mümkün. Çok kendine özgü anlatılar olduklarını söyleyebilir miyiz? Denemeye, öyküye, anıya, şiire kapı aralayan, türler arasında gidip gelen metinler. Özellikle anlatımın her anlatıda yeniden inşa edilmesi, kendine özgü kalıbı bulması önemli. Kasırganın Gözü’ndeki, Korkağın Türküsü’ndeki dışa dönük dil, sokağın söyleyişi, üstgeçitler, toplumsal arka plan, Çırpınışlar’da daha içe dönük, bilinç akışıyla savrulan, düzen istemeyen, çağrışımlarla oluşturulan bir dile dönüşüyor. Ama anlatı nasıl bir biçime bürünürse bürünsün anlatıcının yalnızlığı, yaşlılığın içinde geçmişin izleri, umursanmamayı kanıksayarak da olsa, yeniden sokaksız kalmayı göze alarak anlatmaya ‘çırpınması’ dört romana da yansıyor.

Çırpındıkça batmak gibidir Çırpınışlar anlatısının kurgusal yapısı. Dört bölüme ayrılıyor roman. Her bölümün girişinde gidene, yalnız bırakana, geçen zamana, yaşlılığa ilişkin gündelik yaşamın ayrıntılarından çağrışımlarla kısa kısa öykücükler yer alıyor. Arkasından şiirsel söyleyişi öne taşıyan metinler geliyor her bölümde. Şiirsel metinler yalnızlığın, yaşlılığın, yenilmişlik duygusunun izlerini dinginliğe taşıyor. Her bölümün sonunda ise sözcüklerin tadına vara vara okumanız gereken, çağrışımlarla zenginleşen uzun anlatılar var. Uzunlu kısalı, eksiltmeli, bilinçli olarak söyleyişi kırılan cümlelerle düzenli söyleyişe karşı koyan, bilinç akışına yönelen anlatılar… Bir düzen gerektirmez anlatmak için çırpınmak. Düzensiz çağrışımlarla anlatının ritmini arttırır bu uzun bölümler. Ama bu düzensizlik içinde bile yazınsal mimarisini oluşturma ustalığını gösterir Necati Tosuner. Her bölümün sıralaması, uzun anlatıdan hemen önce gelen şiirsel metin, uzun anlatıda bir paragraf ya da geçiş olanağı sağlayan koyu sözcükler düzensiz görünen söyleyişin ustalıklı mimarisini oluşturur.

Hırpalanan, örselenen, incinmiş bir yaşamın sonuna doğru yalnızlığın, yaşlılığın sancılı günleridir anlatıcının içinde bulunduğu zaman. Kimi kez huysuz olabilir, ötelemiştir çünkü günleri. Umduklarını bulamamıştır, gelecek günlerin karanlığına karşı çocukluğun gerçeğine yönelecektir, o sokağını bulabilmek için. Anlatmak, düşündüğünü söylemek için çırpınmak yetmez vurdumduymazlığın karşısında. Hep kendisinde arasa da kusuru sanki anlamak ya da ayırtına varmak için hiç ‘çırpınmayan’lara da, kalabalığın gürültülü ‘sessizliği’ne de gönderir bizi. Yenilmişliğin içindeki masalsı yanı, anlatacak öyküsü olanın umudunu da taşır satır aralarında. Giderek kabalaşan dünyanın içinde anlatıcının iç sesidir yalnız olmanın, söyleşmenin çırpınışları…

Necati Tosuner öykücülüğüyle, romancılığıyla yazınımızın yapı taşlarından biridir. Çırpınışlar romanıyla bir dörtlemeye dönüşen romanlar kendine özgü anlatılar olarak romancılığımızda özellikli bir yerde konumlanıyor.

Sahaftan

Derinlik Yayınları

Necati Tosuner Almanya’dan dönüşünün ardından 1977’de Ankara’da Derinlik Yayınları’nı kurar. Almanya günlerinin izleriyle yazdığı Sancı…Sancı… romanını yayımlayarak başlar yayınevi macerası. Ardından kendi öykü kitaplarını yayımlar. Sadece kendi kitaplarını yayımlamak için kurmamıştır yayınevini. 70’li yılların sonlarında ve 80’lerin başlarında iz bırakan bir yayınevine dönüşür Derinlik Yayınları. Ne yazık ki kısa sürer ömrü, ekonomik sıkıntılara dayanamaz, 1983 yılında kapanır.

sancisanci

Gerek kapak tasarımlarıyla, günün şartlarına göre özenli baskılarıyla iyi bir yayıncılık örneğidir. Sadece biçimsel yönüyle değil, Necati Tosuner’in yazara değer veren yaklaşımıyla da anılacaktır.

Ekran Resmi 2016-04-27 18.41.06

Yazınımızda yer edinen yazarların kitaplarını yayımlar. Mahmut Makal’ın Hayal ve Gerçek, Bizim Köy adlı yapıtları ilk yayımlanan kitaplar arasındadır. Hulki Aktunç’un Kurtarılmış Haziran adlı öykü kitabı, Bir Çağ Yangını adlı romanı ilk baskılarını Derinlik Yayınları’nda yapacaktır. Güven Turan ilk romanı Dalyan’la Derinlik Yayınları’nda yerini alır, aynı zamanda şiirleri de yayımlanacaktır. Demir Özlü’nün Aşk ve Poster, Bir Uzun Sonbahar, Bir Küçükburjuvanın Gençlik Günleri adlı kitapları ilk baskılarını Derinlik Yayınları’nda yapar. Tezer Özlü’nün Çocukluğun Soğuk Geceleri adlı romanı 1980’de Derinlik Yayınları arasında yayımlanır. Yüksel Pazarkaya’nın Oturma İzni adlı kitabı öykü kitaplarının arasındadır. Bugün unutulmuş öykücülerimizden biri Nahit Eruz’un İnsanca adlı öykü kitabı da yayınevinin kitapları arasındadır. Tanju Cılızoğlu’nun Ahmet’in Gemileri adlı kitabını da unutulmuş kitaplar arasında sayabiliriz.

Kitap_20140914153845_2169_4

Şiir kitapları da yayımlar Derinlik Yayınları. Cahit Külebi, Aydın Hatipoğlu, Mehmet Kemal, Yüksel Pazarkaya, Hüseyin Yurttaş, Mehmet Taner, Zühtü Bayar, Hüseyin Atabaş, İzzet Yasar şiir kitapları yayımlanan şairler olarak sayılabilir. Enis Batur’un Şiir ve İdeoloji adlı ilk deneme kitabı da Derinlik Yayınları arasında yerini alacaktır.

Çocuk kitaplarına da yönelir yayınevi. Necati Tosuner’in Keleş Osman serisi ilk olarak burada yayımlanacaktır.

Büyük emeklerle, ekonomik anlamda büyük sıkıntılarla boğuşarak var etmeye çalışır yayınevini Necati Tosuner. Söyleşilerinde söylediği gibi, bir eve mal olacaktır yayınevinin ‘macera’sı. Kısa süren ama yayıncılığımızda her zaman anılacak bir yayıncılık emeğidir Derinlik Yayınları.

Kadir Yüksel

Kadir Yüksel

1968, İzmit doğumlu. Marmara Üniversitesi İktisat Fakültesini bitirdi. İzmit'te yaşıyor. Üniversite yıllarından bugüne tiyatroyla ve yazınla uğraşıyor. Amatör, profesyonel tiyatrolarda oyuncu, yönetmen, dramaturg olarak görev aldı. Halen Oyun İstasyonu ekibiyle birlikte çalışmalarına devam ediyor. Oyunlar yazıyor, yönetiyor. Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sahne Sanatları Bölümünde öğretim görevlisi.
Öykü dergileri yayımladı. 1998 Mülkiyeliler Birliği Şiir Ödülü'nü kazandı. 2007 yılında Foça Belediyesi Deniz Öyküleri Yarışmasında Mansiyon kazandı.
Yazdığı Oyunlar: Yeşillensin Dünya, Sırra Kadem, Kimseler Duymasın, Kitapları: Fay Boşluğu (Yazınımızdan Deprem Öyküleri), Bağzı Şeylere Öyküler
Kadir Yüksel

Latest posts by Kadir Yüksel (see all)

FACEBOOK YORUMLARI

Yorum

1 Yorum

  1. Leyla Ruhan Okyay on

    Sevgili Kadir, Kalemine yüreğine sağlık. Çok iyi bir analiz ve derinlemesine bir incelemeyle ne güzel anlatmışsın Necati Tosuner ustanın edebiyatını… Teşekkürler. Sevgiler. Leyla Ruhan Okyay

Cevap Yazın

Lütfen gördüğünüz rakamları bitişik olarak yazınız! *