Edebiyat Geçmişinde Bu Ay; “Türkiye’deki ilk haftalık mizah dergisi”

1908 yılında İkinci Meşrutiyet’in ilanı üzerine İmparatorlukta esen özgürlük rüzgârlarıyla birlikte mizah dergilerinin sayısında bir patlama yaşanmıştır.

3 Eylül 1908 yılında Türkiye’deki ilk haftalık mizah dergisi Kalem yayımlanmaya başlandı.

TİMAŞ
TİMAŞ

1908 yılında İkinci Meşrutiyet’in ilanı üzerine İmparatorlukta esen özgürlük rüzgârlarıyla birlikte mizah dergilerinin sayısında bir patlama yaşanmıştır. Kimisi bir sayı çıkıp kapanan, kimisi üç beş sayı dayanabilen, bazıları da daha uzun ömürlü olan bu dergilerin en ünlülerinden ve önemli olanlarından “Kalem” Türkiye’nin ciddi anlamdaki uzun süreli ilk haftalık mizah dergisidir.

Türkçe-Fransızca olarak İstanbul’da 3 Eylül 1908-29 Haziran 1911 yılları arasında yayımlanmış olan haftalık mizah dergisi Çağdaş Türk mizahı ve karikatürünün öncüsü sayılır.

İkinci Meşrutiyet’ten sonra Salah Cimcöz ve Celal Esat Arseven tarafından yayımlanmaya başladı. Dergide yazılar Fransızca ve Türkçe çevirileriyle yayımlanıyordu. Dergide pek çok Türk ve yabancı yazar, karikatürist yer aldı.Bunlarda biri de Türk karikatürünün öncüsü sayılan Cemil Cem’di.

Öyleki buradaki karikatürleriyle tanındı ve daha sonra Kalem’de yayımlanan yapılarını bir kitapta toplayarak Türk karikatürünün ilk albümü’nü hazırlamış oldu.

Cemil Cem

Dergide çalışan başka önemli yazarlar ve çizerler şunlardı: Sedat Nuri İleri, Refik Halit Karay, Püseyin Rahmi Gürpınar, Mithat Cemal Kuntay, İzzet Ziya, Ahmed Rasim gibi Türk ve L. Andres, İon, A. Rigopulos, Scarselli, Pahatrekas, Plaicek d’Ostoya gibi yabancılardı.

Kalem yalnızca içeriğiyle değil aynı zamanda kâğıt ve baskısıyla da oldukça kaliteli bir yayın organı oldu. Ancak tüm bunlara rağmen döneminin önemli bir mizah dergisi olarak II. Abdülhamit ve sonrasında İttihat ve Terakki yönetimini de eleştirmekten geri kalmıyordu. Bu yüzden de sık sık iktidardan baskı gördü ve bunlar sonucunda 130. sayısını çıkardıktan sonra kapandı.

Ali Tanrısever
Vinkmag ad

FACEBOOK YORUMLARI

Yorum

Read Previous

Zihninizde Bambaşka Kapılar Açacak 14 Kitap Listesi

Read Next

Celil Oker ve Polisiye Edebiyat

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Lütfen gördüğünüz rakamları bitişik olarak yazınız! *

Follow On Instagram