Visit Us On FacebookVisit Us On TwitterVisit Us On YoutubeVisit Us On Instagram
Responsive banner image
 

Eldeki Kanın Sesi

0

Samanta Schweblin’in Ağızdaki Kuşlar kitabında, okunması kolay ama sindirilmesi zor öykülerle karşı karşıyayız. Okur, her türlü oyuna hazırlıklı olarak midesindeki kasılmaya engel olabilirse, kitabı yarıda bırakıp pes etmezse farklı bir deneyim yaşayacağı ve müthiş bir edebi lezzet alacağı kesin.

Latin Amerika Edebiyatı’nı en yakından bilenlerden biri olan Adnan Özer, G.G. Márquez’den Sonra Latin Amerika Edebiyatı* başlıklı yazısında patlamayı simgeleyen Boom kuşağını Arjantin’den Julio Cortázar, Kolombiya’dan Gabriel García Márquez, Meksika’dan Carlos Fuentes ve Peru’dan Mario Vargas Llosa’nın temsil ettiğini söyler.

KitapEki
KitapEki

Boom sonrasında “Bumerang Kuşağı” ya da Novisimo gelir. “Novisimo içindeki yazarlar geniş bir yay çizerek (Faulkner, Virginia Woolf, James Joyce gibi yazarların arkaik formuna dönerek) tekrar Márquez’in büyülü gerçekçiliğine, Cortázar’ın oyunlarına, Llosa’nın saat gibi işleyen mekaniğine ve Fuentes’in Balzac yorumuyla oluşturduğu tarihsel anlatı tarzına dönerler.” (A.Ö.) Kirli Gerçeklik’in ardından 80’lerle 2000’ler arasındaki ekonomik, sosyal, politik değişimlerin yarattığı kaotik ortamın yükselttiği yazarsa Şilili Roberto Bolaño’dur. 2000’lerden itibaren Arjantin’de dikkat çeken gruplardan Babelicos (diğer adı Şanghay) bağımsız kitaplar dergisini icat ederler, Planetarios ise edebiyatı çizgi roman ve sinemaya yaklaştıran bir grup olur.

Planetarios’a yakın bir çizgi

İlk ürünleri 2000’lerde vermeye başlayan Samanta Schweblin’in eserlerine baktığımız zaman sinemasal özellikleriyle Planetarios’a yakın bir çizgisi olduğunu söyleyebiliriz. Kaldı ki Killing a Dog (Bir Köpeği Öldürmek) ve Mariposas (Kelebekler) isimli öyküleri aynı adla kısa filme aktarıldı. Her iki film de festivallerde gösterildi ve önemli başarılar elde etti.

Çağdaş Arjantin edebiyatının önde gelen yazarlarından olan Samanta Schweblin, üç öykü kitabının ardından romana yöneldi ve ilk romanı olan Distancia de Rescate (Kurtarma Mesafesi) ile 2017 yılında Man Booker Ödülü’ne aday gösterildi. 2010’da İspanyolca eser veren en iyi genç yazarlar arasında gösterilen Schweblin halen Berlin’de yaşıyor. Ağızdaki Kuşlar, yazarın Türkçeye çevrilen ilk eseri. İspanyolca aslından yapılan çeviri Emrah İmre’nin emeği. Belki de çevirmenin Güney Amerika topraklarında yaşamasının da etkisiyle, eseri orijinalinden okuyormuşuz gibi bir tat alıyoruz.

Okunması kolay ama sindirilmesi zor öyküler

Ağızdaki Kuşlar’ı bitirdiğiniz zaman ağzınızda daha önce denemediğiniz bir tatla, midenizde farklı bir doygunlukla sofradan kalkıyorsunuz. Sanki kitaba adını veren öyküdeki küçük kızla birlikte canlı bir kuşu ağzınızın içine atıyorsunuz… Okunması kolay ama sindirilmesi zor öykülerle karşı karşıyayız. Okur, her türlü oyuna hazırlıklı olarak midesindeki kasılmaya engel olabilirse, kitabı yarıda bırakıp pes etmezse farklı bir deneyim yaşayacağı ve müthiş bir edebi lezzet alacağı kesin.

Açılıştaki Irman öyküsünde, uzun boylu karısıyla birlikte lokanta işleten bir cücenin karısının ani ölümü üzerine içecek dolaplarına ulaşamaması, ocağa yetişememesi sorunsalından müşteri olarak yemek bekleyen iki otoban serserisini işe alarak kurtulma çabası ama serserilerin onu soyarak kaçması anlatılıyor. Öykünün asıl vurucu yanı, ölümün bile insanlar üzerinde bir etki yaratmaması ve kahramanların kaldıkları yerden hayatlarına devam etme istekleri oluyor.

Bozkırda öyküsü

Çiçeği burnunda kocaları tarafından yol kenarındaki kadınlar tuvaletine terk edilen kadınlar, karanlık bir atmosfer ve gerilimi yüksek bir öykü olan Çaresiz Kadınlar’da anlatılıyor. İlk öyküyle başlayan gerilimli atmosfer, yırtıcı hayvan ve bebeğin özdeşleştiği Bozkırda öyküsüyle tavan yapıyor. Yazar, kitaba ismini veren öyküyle gerilimin dozunu düşürürken okurun sınırlarını zorlayan bir meydan okumaya girişiyor. Sadece canlı kuş yiyerek beslenen cici kızının açlığıyla sınıyor babayı ve okuru.

Kazananı olmayan sınamanın sonunda baba kızını kurtarsa da pek çok duygusunu jiletle kazımak zorunda kalıyor. Benzer bir sınama da Bir Köpeği Öldürmek öyküsünde karşımıza çıkıyor. Para kazanmak için girilmeye çalışılan çetenin sınavının bir köpeği sopayla döverek öldürmek üzerine olması ama bunun çeşitli ritüeller içeren ve yavaş işleyen bir ölüm olması anlatılıyor. Kitap bir yandan okuru zorlarken bir yandan da sınırlarını düşünmesine sebep oluyor: Çocuğum için ne kadar ileri gidebilirim, açlık karşısında yapabileceklerimin son noktası ne???

Mesut Medeniyete Doğru

Mesut Medeniyete Doğru, adıyla tezat kafkaesk öğeler içeren sıkışmışlık halini ve sonsuz tekrarı içeren bir öykü. “Dünyadaki köpeklerin, mekân değiştirme girişimleri başarısızlığa uğrayan adamlardan türemiş olabileceğini düşünüyor. Dumanı üstünde çorbalarla beslenerek alıkonan bu adamların tüyleri uzamış, kulakları sarkmış ve kuyrukları çıkmış, korku ve üşüme hissi hepsini susturmuş, istasyonlardaki bankların altına kıvrılıp acısı hâlâ taze başarısızlıklarını düşünerek, tıpkı kendisi gibi ama ümit içinde seyahat edebilecekleri günü yiğitçe beklemeye koyulmuşlar.” Kazıcı boğucu atmosferin hâkim olduğu bir diğer öykü olarak kitapta yer alıyor.

Asfalta Çarpan Kafalar ve Benavides’in Ağır Valizi, şiddet, delilik ve sanat üçgenine günümüz sanat piyasalarının ve insanlarının gözünden bakıyor. Modern insana getirilen eleştiriyi kitap boyunca alt metinde okurken bu öykülerde beyaz yakalı, küçük burjuva ve aydın eleştirisi yapılıyor. Şiddete karşı olduğu halde şiddettin görselleştirilmesinden orgazmik tat alan günümüz insanının; kan ihtiyacını filmlerle, bilgisayar oyunlarıyla ya da anılan öykülerde olduğu gibi resim ve sanatsal performanslarla gidermesinin okumasını yapıyoruz.

Her Şeyin Ölçüsü

Kitapta, Her Şeyin Ölçüsü gibi eksik akıllı bir çocuğun annesinden kaçıp oyuncaklardan bir dünya inşa etmeye çalışmasını, Muhafaza Edilenler gibi bir çiftin hazır olmadıkları doğum sürecini tersine yürütmesini ya da Noel Baba Evimizde Kalıyor gibi annesi Noel Baba ile kaçan bir çocuğun son umutlu gecesini anlatan daha naif, kahramanın duygularına ağırlık veren öyküler olsa da, ağırlığı yukarıda bahsedildiği gibi sert öyküler oluşturuyor.

Samanta Schweblin gerçeküstü öğelerden, insanın tekinsiz yanlarından beslenerek, şiddet ve gerilimi yükselterek, günümüzün her şeyi normal gören anormalliğine parmak basan öyküler anlatıyor. Yazarın öykülerinin genelinde durumdan ziyade olay var ve geçmiş zamanlarda yarı karanlık ateş başında tekinsiz hikâyeler anlatan kadınlar gibi gerilimi bir yılanın soğuk dili kıvraklığıyla kullanıyor. Gecenin bir yarısı kitabı kapattığınız zaman ateşin başından ayrılıp yatağına gitmeye çekinenler gibi sizin üzerinize de bir tedirginlik çöküyor. Odasında yatan kızınız canavara dönüşmemiş, köpeğiniz sopayla dövülerek öldürülmemiş, duvarlarınıza insanların dişlerinin asfalta döküldüğü tablolar asılmamış, eşiniz bir valizin içine iki büklüm tıkılmamış… Her şey yolunda artık siz de huzur içinde ışığı kapatıp yatabilirsiniz. Eliniz duvardaki düğmeye uzanırken bir an kapağı açılmış kuş kafesini görüyorsunuz…

*G.G. Márquez’den Sonra Latin Amerika Edebiyatı, Adnan Özer, Oggito, 11 Mayıs 2013

  • Ağızdaki Kuşlar
  • Yazar: Samanta Schweblin
  • Çeviri: Emrah İmre
  • Türü: Öykü
  • Baskı Yılı: Şubat 2018
  • Sayfa Sayısı: 183 Sayfa
  • Yayınevi: Can Yayınları
Mehmet Fırat Pürselim

Mehmet Fırat Pürselim

1975 yılında Antalya'da doğdu. Üsküdar Anadolu Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Halen serbest avukatlık yapmaktadır.

İlk kitabı Hayat Apartımanı, 2012 Naim Tirali Öykü Ödülü’ne layık görüldü. Çocuklar için hazırladığı Doğa Öyküleri serisinin ilk kitabı Flamingo Çocuk 2013 Mayıs ayında çocuklarla buluştu. İlk romanı Emanetimdeki Hayatlar 2014 yılı Haziran ayında yayınlandı.

BirGün Kitap, Sol Kitap, Evrensel Gazetesi, BirGün Gazetesi, Yeşil Gazete ve çeşitli dergilerde kitap incelemelerine ve edebiyata ilişkin yazıları yayınlandı. Uzman Tv’de kitap tanıtımı programları yaptı.

Fotoğraf: Bora Elber
Mehmet Fırat Pürselim

Latest posts by Mehmet Fırat Pürselim (see all)

Tempus

FACEBOOK YORUMLARI

Yorum

Cevap Yazın

Lütfen gördüğünüz rakamları bitişik olarak yazınız! *