Çevrilemez denilen çevrildi: Finnegans Wake

Yayımlanmadan önce yıllar süren bir çalışma yürüten Sel Yayıncılık, bir James Joyce kitabı olan Finnegan Uyanması kitabını nihayet iki ay önce okuyucularla buluşturdu.

20. Yüzyılın yazın şeklini, ifade ediş biçimini, anlatımını, kurgusunu; 20. Yüzyılın dil yapısını, dilin kelime seçimlerini, dildeki cümle kurgusunu, dilin DNA’sını değiştirmiş; 20 Yüzyıla kadar ki tüm edebiyat akımlarını altüst etmiş olan James Joyce 19. Yüzyıl edebiyatını kapamış 20. Yüzyıl edebiyatını açmıştır.

 
KitapEki
KitapEki
   

Edebiyat adına edebiyata çağ atlatan bir yazardan; üstelik son yıllarında neredeyse hiç görmemeye başlayan ve büyük bir yoksulluk içinde yaşamını sürdüren James Joyce’tan bahsetmek kolay değil elbet. Çünkü O içinde hiç tekrar kullanılmış kelime olmayan, isim tamlaması da olmayan beş yüz kelimelik cümle yazmış bir yazardır.

Yayımlanmadan önce yıllar süren bir çalışma yürüten Sel Yayıncılık, bir James Joyce kitabı olan Finnegan Uyanması kitabını nihayet iki ay önce 35. İstanbul Kitap Fuarı’nda okuyucularla buluşturdu. Finnegan Uyanması üzerinde çok çalışıldı çünkü; “Çevirilemez” nitelemesiyle bugüne kadar sadece altı dile çevirilebilen kitap dilimize ilk kez tam metin olarak kazandırıldı.

Bu sebepten mütevelli kitabın çevirmeni Fuat Sevimay’dan başlamak isterim.

Kitabın içeriğine doğru yolculuğumuza çevirmen Fuat Sevimay ile başlamak Finnegan Uyanması’nın çok zor “çevirilebilir” özelliğinden dolayı başlıca sebep olabilir fakat; çeviri süresinin beş ayını İrlanda’nın Dublin şehrinde (Joyce’un doğup büyüdüğü şehir) geçirmiş olması ve böylesine zor bir metni yekpare bir biçimde tam metin olarak eksiksiz çevirmesi kendisine göstereceğimiz saygıda başlıca etkenler. Sevimay’ın kendi ifadesiyle Finnegan Uyanması’nı çevirmek; “Bir başına büyük bir aşkla James Joyce’un olağanüstü dilinin nehir yatağında yüzmeyi andırıyor” Fuat Sevimay’ın nasıl olağandışı bir metne çeviri yaptığını 647 sayfalık kitabın 46. Sayfasından alıntı yaparak göstermek isterim.

“Çimenliğin orda dizeler koşturadurdu ve bu Kelzideleri dillendiren de Sanrı idi. Söylenegeldi. Oğlanlarla kızlar, Etekler ve Pazular, dörtlendi ve kişiselleşti  ve işin aslı ağacanlattığımız masal belki de hikaye-i hayatışımız. İşte bakın kalıntıları burada. Kimileri Viki diye seviyor, kimikileri İrlandalı mı diye tartışıyor, bazıları Llyn ve Phin diye anıyor, başkaları da güneş tanrısı Lug Bug Dan Lop diye selamlıyor, Lex, Lax, Gunne ya da Guinn. Bazıları Arth demeyi uygun görüyor, bazıları da Barth adıyla vaftiz ediyor ve kimisi Coll, Noll, Soll ya da Will, Weel, Wall ama dilbilgisi kurallarına göre incelediğimde ben, başka kimsenin anmadığı şekilde Persse O’Reilly diyorum ona. Heep beraber. Amanın Sanrı’ya bırakın, ayazda kalmış Sanrı, Sanrı’yı bırakın çünkü daha uyaklara uyacak, dizeleri dizi dizi koşturacak olan o, tüm dizelerin kralı. Duyuyor musun? (Biraz ha) Duyuyor muyuz? (Bazıları duyamıyor mu) Duydunuz mu? (Başkaları duydu bak) Biz duyduk mu (Birileri duymuyor) İşte geliyor, mırıldanıyor işte! Klip, klap (Hepiniz el şaklatın) Cam kırıldı (şapşapalkışapçığlıkattalkışlaşkaphadisemisamimutluşlapçaloynaşapalkaşotzortosuruktanteyyareyyareyellenyel)”

James Joyce’un başyapıtı olan Ulysses eserinden 17 yıl sonra yayımlanan Finnegan Uyanması yayımlandıktan sonra ilk olarak İngiliz eleştirmenler tarafından başta ‘bir edebiyat eseri dahi olmadığı’ yönünde eleştirilere maruz kaldı. Konu, anlatım, dil, tür, kurgu… edebiyatı edebiyat yapan tüm özellikleri altüst edecek şekilde bit kitap yazan Joyce, edebiyatın olası gündemini, rutinlerini değiştirmişti. Fuat Sevimay da üç yıl süren kitap çevirisinin özü niteliğinde, James Joyce’tan bahsederken ilk olarak şunu söylüyor; “Bu büyük yazarı çevirmeden önce onu anlamak gerekir

Joyce edebiyatında Finnegan Uyanması bir büyüteç gibi. Çünkü artık son derece belirgin bir şekilde James Joyce Finnegan Uyanması’sında edebiyatı özgürleştiren tüm özelliklerini harekete geçirerek yazmıştır. Kendisinin de yaşadığı İrlanda toplumunun “zavallılığından” yola çıkarak 20 Yüzyıl itibariyle toplumların içine git gide battıkları riyakarlık, insanların yaptıkları kötü seçimleri başkalarına mal etme; dinin ve din eksenli inanan toplumların bireyleri yargılamasındaki adaletsizlik, milliyetçilik Joyce tarafından hiç yumuşatılmadan, gayet net ve özgürce kaleme alınmış. Bunu yaparken de anlatımı, dili, kurguyu, kelimeleri, cümleleri bir nehir gibi akıtmış. Son tahlilde okuyucuyu bu denli cezbetmesinin, büyülemesinin başlıca sebepleri diyebiliriz  tüm bunlara.

Enis Batur kitap için yazdığı ön sözde öncelikle James Joyce’un Ulysses eseri için; “Modern yazının gelişim sürecinde bir köşe taşı, bir doruk noktası, bir kavşak, bir baş-eser.” Diyor. Finnegan Uyanması için ise; “Bir döngü-kitap bu: Başlamıyor, bitmiyor. Çevrildiğinde, hangi dilden çevriliyor? Joyce’cadan.”

Böylesine önemli bir kitap için yayınevinden, çevirmenine, editöründen, redaksiyonunu yapanlara, dizgicisine, baskıcısına kadar tüm ekibe teşekkürler.

  • Finnegan Uyanması
  • Yazar: James Joyce
  • Çeviri: Fuat Sevimay
  • Türü: Roman
  • Baskı Yılı: Ekim 2016
  • Sayfa Sayısı: 647 Sayfa
  • Yayınevi: Sel Yayıncılık

Aynur Kulak

2015 yılında ilk kitabı Günlerden Bir Gün, İnkılap Yayınları’nın Roman yarışmasında İkincilik ödülünü alarak yayınlandı. Takip eden yıllarda çeşitli dergilerde denemeleri ve öyküleri yayınlandı. 10 yıllık bir aradan sonra yazmaya geri döndü. Ve tekrar kitaplar üzerine ve sinema üzerine yazmaya başladı.
Aynur Kulak

Latest posts by Aynur Kulak (see all)

0 Reviews

Write a Review

FACEBOOK YORUMLARI

Yorum

Aynur Kulak

2015 yılında ilk kitabı Günlerden Bir Gün, İnkılap Yayınları’nın Roman yarışmasında İkincilik ödülünü alarak yayınlandı. Takip eden yıllarda çeşitli dergilerde denemeleri ve öyküleri yayınlandı. 10 yıllık bir aradan sonra yazmaya geri döndü. Ve tekrar kitaplar üzerine ve sinema üzerine yazmaya başladı.

Read Previous

Poyraz Karayel’den Mizah ve Edebiyat Harikası 7 Replik

Read Next

Poe’nun (Edebi) Kabusları

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Lütfen gördüğünüz rakamları bitişik olarak yazınız! *